මෙම උපසිරැසි www.baiscopelk.com අඩවිය වෙනුවෙන් ★★★ නිර්මාණි විජේසිංහ ★★★ කළ උපසිරැසි ගැන්වීමකි. කරුණාකර පරිවර්ථන අයිතිය සුරකින්න.
ලෝකයේ සැතපුම් පහ ඉක්මවා ගිය කඳු ඇත්තේ අතොලොස්සක් පමණයි.
ඒ සියළුම කඳු තිබෙන්නෙ මෙහියි,හිමාලයේ.
මාරාන්තික ශීතල, චන්ඩ මාරුත හා හිමකුණාටු වලින් ආරක්ෂිතව,
මේ කඳු තිබෙන්නෙ පෘතුවියේ වඩාත් භයානක තැන් අතරයි.
ඒ නමුත්, විශේෂ සත්ත්වයින් කීප දෙනෙක්ට මෙහි ජීවත් වීමට හැකි වී තිබෙනවා.
හිම දිවියන් (Snow leopards).
ඉහළ කඳුකරයේ ඉන්න හැම සතෙක්ම වගේ,
මොවුන්ටත් ජීවත් වීම සඳහා ඔවුන්ගේ ශරීරය මෙන්ම හැසිරීම යන දෙකම අනුවර්තනය කර ගැනීමට සිදුවී තිබෙනවා.
උන්නතාශයේ ඉහලම කෙලවරේ ගත කරන ජීවිතය
පෘතුවියේ සිටින දරදඬුම සතුන් නිර්මාණය කරනවා.
අරාබි මහද්වීපයේ පිහිට සන්බේර්ක් කඳු.
ඒවා හිමාලයේ කඳු වල උසින් අර්ධයක් පමණක් වෙන්න පුළුවන්,
ඒත් ඒවා හුඟක් තැන් වල පය තැබීමටවත් නොහැකි තරමට අධික ප්‍රපාතයන්ගෙන් යුක්තයි.
ඒහෙත් නියුබියානු අයිබෙක්ස් එළුවන් මෙය තමන්ගේ නිවහන කරගෙන තිබෙනවා.
මේ වකුටු අන් ඇති එළුවන් තමන්ගේ පැටියන්ව, ආරක්ෂිතව, විලොපිතයන්ට පැමිණිය නොහැකි පරිදි, හදා වඩා ගැනීමට යොදාගන්නේ ප්‍රපාතය වැඩිම ගිරි දඹයි.
නමුත් මේ ආරක්ෂාස්තානයේ ජීවත් වීමට කැප කිරීමක් කරන්න වෙනවා.
මේ බෑවුම් කොච්චර ප්‍රපාතාකාරයිද කියලා කියනවා නම්,
මෙතන බොහෝ දුරට ගලා නොයා රැදී පවතින ජලය නෑ.
ඉතින් වතුර බොන්න, අයිබෙක්ස් එළු පවුලක් අඩි 1000ක් පමණ පහළ නිම්නයට බැසිය යුතුයි.
මව්වරුන් පහලට බහින්න තියෙන ආරක්ෂිතම මාර්ගය තෝරාගන්නවා.
තදින් ගුහණය කරගන්නා සියුම් දෙකට බෙදුනු අඩි කඳු නැගීමට තිබෙන සපත්තු වලටත් වඩා අනර්ඝයි,
ඔවුන් තමයි ප්‍රවීනතම කඳුනගින්නන්.
නමුත් අළුත උපන් පැටවන්ට තවම අත්දැකීම් නැහැ .
මේ තමා ඔවුන්ගෙ මුල්ම පහලට බැසීම.
එක අත්වැරැද්දකින් මේ එයාලා පහලට බහින අන්තිම වතාව වෙන්න පුළුවන්.
වැඩිමහල් අය පස්සෙන් ගිහින් පැටවුන් අන්තිමේදි නිම්නයට ළඟා වෙනවා.
නමුත් ඔවුන් භූමි මට්ටමට පැමිණි පසුව ඔවුන්ට අනතුරක් වීමට ඉඩ තියෙනවා.
රතු නරින් සැඟවී බලන් ඉන්නවා.
අනතුරක සළකුණක් දැනුන මුල් වතාවෙම,
තරුණ අබෙක්ස් මුවන් සහජාසයානුගතව අධික බෑවුමක් ඇති ස්ථානයකට දුවනවා.
නමුත් මේ විශේෂ ප්‍රපාත දිහාවට දුවන එක වැරද්දක් වෙන්න පුළුවන්.
ඒක අඩි 30 බෑවුමක්.
නරියා ඔවුන්ව කොටු කරගෙන...
නැත්නම් ඒ විදිහටයි පේන්නෙ.
මේ සඳහා තමා අයිබෙක්ස් එළුවන් ඉපදිලාම ඉන්නෙ.
සීසීකඩ දුවන එක නරියට අල්ලගන්න කෙනෙක්ව තෝරගන්න එක අමාරු කරවනවා.
අනික ඌට සහතිකවම මුවන් පසු පස මෙහෙ උඩට එන්න හැකියාවක් නෑ.
ඌට කරන්න පුළුවන් එකම දේ එකෙක් ලිස්සලා වැටෙනකම් බලාගෙන ඉන්න එක විතරයි.
නමුත් මේ පැටවුන් හැමදෙයක්ම ඉක්මණින් ඉගෙන ගන්නන්,
ඒ වගේම දැන් එයාලා එයාලගෙ දෙමව්පියො තරම්ම වැටෙන්නෙ නැතුව කඳු නගින්න දක්ෂයි.
නරියට උගේ කෑම වේල වෙන කොහෙන් හරි හොයාගන්න වෙයි.
අද දවස හොඳ දවසක් නෙවෙයි.
දැන් ඉතින් අන්තිමේදි තරුණ අයිබෙක්ස් එළු පැටවුන්ට වතුර බොන්න පුළුවන්.
නමුත් ඔවුන්ට ඉක්මණින්ම සෘජු ගිරි දඹේ ආරක්ෂාව පතා යෑමට සිදු වෙනවා.
බෑවුම් ගැන ඉගෙන ගන්න එක සෑමවිටම අභියෝගාත්මකයි,
නමුත් කඳු වල ජීවිතයට තව මූලික ප්‍රශ්න තියෙනවා.
ඇල්ප්ස් කඳු වැටිය. යුරෝපයේ උසම කඳු මුදුන්.
එහි ශීත සෘතුව, කෑමත් ඉතාමත් හිඟයි.
රන්වන් රාජාලියා ( golden eagle) ට සිදුවෙනවා දවසෙ පුරාම බෑවුම් අතර පිරික්සන්න කොහේ හෝ, කුමක් හෝ, කෑමට.
එයාගෙ එක් තටුවක කෙළවරේ සිට අනෙක් තටුවේ කෙළවරට දිග අඩි හතක් වන තටු සැතපුම් සිය ගණනක් කිසිඳු මහන්සියකින් තොරව පියඹා යෑමට සලස්වනවා.
එයාගෙ සුවිශේෂී ඇස් එයාට සැතපුම් දෙකක ඈත ඉඳන් ගොදුරු සොයාගන්න හැකියාව ලබා දෙනවා.
නමුත් එයා විතරක්ම නෙවෙයි කෑම හොයන්නෙ.
ඇයිට අවස්ථාවක් දුටු විගසම, වේගයෙන් ක්‍රියාත්මක වෙන්න වෙනවා .
එයාට පැයට සැතපුම් 200 ක වේගයෙන් පහළට ඇදෙන්න පුළුවන්.
පෙරෙග්‍රින් උකුස්සෙක් විතරයි ඊට වඩා වේගවත්.
ශීත කාලය මුළුල්ලේ, රාජාලියන් පවා සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ යැපෙන්නෙ මළකුණු මතයි.
ඒ මැරුනු නරියෙක්, ඒ වගේම ඌට හැතියාව තබෙනවා ඇය දින ගණනකට අවශ්‍යය ශක්තිය ලබාදෙන්න.
බඩගින්නෙ ඉන්න කපුටො ඉක්මණටම නැවත එයාලගෙ ධෛර්යය ලබා ගන්නවා.
ඔවුන් පොඩි කෑල්ලක් හොරකම් කරගැනීම්ට ඕනම දෙයක් කරයි.
ඒවගේම උන් කරදරකාරී ලෙස නැවත නැවත ඒ දෙම කරනවා.
නමුත් මේ කණ්ඩායම තමා එයාගෙ කරදර වලින් අඩුම කරදරේ.
ඊට වඩා ලොකු රාජාලියෙක් පාලනය අතට ගන්නවා.
නමුත් මේ දඩයම එයාට අතාරින්න බැරි තරම් වටිනවා.
ඒ නිසා එයා සටන් කරන්නම ඕන.
දැනට, එයා මළකුණ ආයෙම දිනාගෙන තියෙන්නෙ.
නමුත් මේ වගේ දඩයමක්ට සැතපුම් ගානක් පුරා අහල පහළ ඉන්න රාජාලියන් ඇදිලා එනවා.
කවදත් වගේ, ශක්තිමත්ම කෙනා ලොකුම කොටස දිනාගන්නවා.
මළකුණ තව දුරටත් ආරක්ෂා කරගන්න බැරි නිසා,
මුල් රාජාලියා නැවතත් කෑම සොයා පියඹා යා යුතුයි.
එයාට ආයෙම කෑමක් හම්බෙන්න දවස් ගානක් යන්න පුළුවන්.
තරඟකාරීන් පරණයි ශීතල කඳුකරයේ උවදුරු වලින් බේරි සිටින්නෙ
හිම කඩා වැටීමක්.
හිම ටොන් 100,000 ගණනක්
පැයට සැතපුම් 80 ක වේගයෙන් ගමන් කරනවා,
මාර්ගයේ තියෙන හැම දෙයක්ම විනාශ කිරීමේ හැකියාව තියෙනවා.
උතුරු ඇමරිකානු කඳු
හැම වසරකම ඉහලම කඳු කඩාවැටීම් වලට ලක්වෙනවා.
ඒ වුණත් එක සතෙක් මුළු ශීත සෘතුවම මේ හිම කඩාවැටීමට නැඹුරු බෑවුම් වල තියෙන හිම ඇතුලෙ නිදාගෙන ඉන්නවා.
වසන්තය ආවහම, එයාලා එළියට මතු වෙනවා.
මේ කඳු හරහා ග්‍රිස්ලි වලසුන් අඩි 10 000ක් ගැඹුරින් ඔවුන්ගේ ශීත කාලයට සිටින ගුහා හදාගන්නවා,
ඒ වගේම එයාලා ශීත සෘතුව මධ්‍යයේ අඩ නින්දේ පසුවෙනකොට,
ඔවුන්ගෙ පැටවුන් ඉපදෙනවා.
දැන් මේ පැටව් පිටත ලෝකයට එයාලගෙ මුල්ම පියවරවල් තියනවා.
මේ අම්මා එයාගෙ පැටවු තුන්දෙනාව කෑම හොයාගන්න පුළුවන් තැනකට එක්කගෙන යනවා.
එයාලා පුළුවන් ඉක්මණට පල්ලෙහාට බහින්න ඕන.
කඳූ කඩාවැටුනු සුන්බුන් තවමත් මේ බෑවුම් අනතුරු දායක බව කියන පැහැදිළි සාක්ෂියක්ත.
මේක හෙමින් ඇවිද ඇවිද ඉන්න පුළුවන් තැනක් නෙවෙයි.
අනික එයාලට දිගටම යන්න තව හේතුවකුත් තියෙනවා.
ගුහාවෙ මාස පහක් හිටියට පස්සෙ, මේ වලස්සු හරිම බඩගින්නෙ ඉන්නෙ.
මේ කඳු මුදුන් පුරාවටම ශිශිර නින්දේ හිටපු වලස්සු ඔක්කොම
දැන් වසන්තය කළින්ම එන මිටියාවතට බහිනවා.
රොකී කඳුකරයේ, සෘතු වෙනස්වීම ඉක්මන් වගේම චමත්කාරයි.
දවස් කීපයකින්, බෑවුම් සුදු පාටෙ ඉඳන් කොළ පාටට හැරෙනවා.
සතී කීපයකට කළින් හිමෙන් වැහිලා තිබ්බ තැන බිම්
දැන් ජීවයෙන් පිරිලා.
නමුත් මේ කඳු වල, සතුටු දායක කාලයන් හුඟ කාලයක් පවතින්නේ නෑ.
ඒ නිසා වලස්සු එයාලට පුළුවන් උපරිම වේගෙන් කෑම ගන්න ඕනා.
ග්‍රීෂ්ම මාස පුරාවට,
වැඩිහිටි වලහෙක්ට ශාක ආහාරයට ගැනීමෙන් කිලෝ 180ක් විතර ශරීරයේ බර වැඩි කරගන්න පුළුවන්
ඒ වගේම, එයාලට මාමට් (marmot)කෙනෙක් දෙන්නෙක් එහෙමත් අල්ලගන්න පුළුවන් නම්.
ඒත් මේ වෙලාවෙ වලස්සුන්ගෙ ඔළුවෙ තියෙන්නෙ වෙන දෙයක්.
දේශගුණය තවත් උණුසුම් වේගෙන එන්නෙ,
ඒ වගේම වලස්සුත් එයාලගෙ ඝන ශීත ලෝම වැස්ම අයින් කරන්න උනන්දුවකුත් පෙන්නවා.
මව්වරුන් පැටවුන්ට මේකට මොකද්ද කරන්න ඕනා කියල පෙන්නවා.
එයාලා ඉක්මණටම වැඩේ අල්ලගනී.
පේන්නෙ සමහර ගස් ඇඟ අතුල්ලන්න විශේෂයෙන්ම ගැළපෙනවා කියල.
මේ වැඩේට වලසුන්ට කැමතිම තැන් තියනවා. ඒ සඳහා ඔවුන් සෑහෙන දුරක් වුවත් යන්න සූදානම්
මේ නිම්නයේ විතරක් දැන් වලස්සු 30ක් විතර ඉන්නවා.
එයාලා අතුල්ලද්දී, හැම කෙනෙක්ම පුද්ගලික, හඳුගානගත හැකි ඉවක් තියල යනවා.
ඉතින් ඉක්මණින්ම මේ ගහේ, අහල පහළ ඉන්නේ කවුද කියල ලැයිස්තුවක්ම තියෙනවා.
ඒක ඒ අයට සටනක් යන එක වළක්ව ගන්න උදව් වෙන්න පුළුවන්.
ඔවුන්ගේ සුවඳ හොදින්ම පතුරවන්න නම්,
උන් පසුපස අතිල්ලිය යුතුයි.
නමුත් ග්‍රීෂ්මය ඉතා කෙටියි.
හොදින් කසාගෙන අවසන්,
කන්න වෙලාව හරි.
මාස් කීපයකින්,
එයාලට ශිශිර නින්දට යන්න ආපහු එයාලගෙ ගුහා ඇතුලට යන්න වෙයි,
ඒ නිසා දැන් එයාලා පුළුවන් තරම් මහත් වෙන්න ඕනා.
කඳුකරයේ ශීත සෘතුව ඉක්මනින්ම වගේම තදින් ලඟාවෙනවා.
රොකී කඳු වැටියේ උෂ්ණත්වය අංශක -54 ට පහළ බහින්න පුළුවන්,
කොච්චර සීතලද කියනවා නම් වාතයේ තියෙන පිනි බිංදු
ඩයමන්ඩ් ඩස්ට්(දියමන්ති කුඩු) කියන පුංචි ස්ඵටික බවට මිදෙනවා.
මේ වල් බළ කියන්නෙ ශීත සෘතුවේදී ක්‍රියාකාරීව ඉන්න දඩයක්කාරයො කීප දෙනාගෙන් එක්කෙනෙක්.
ඔහුගේ ගොදුරු වලින් හුඟ දෙනෙක් දැන් එයාගෙ මුළු භූමි ප්‍රදේශයම වසාගෙන තියෙන හිම යටට වෙලයි ඉන්නෙ.
මෙයා දඩයම් කරන්නෙ හෙලවෙනකොට එන හීන්ම හීන් සද්දෙට ඇහුම්කන් දීලා.
ඒ වගේම එයාගෙ සරබර ගාන අඩි සද්ද නිසා එයා එනව කියන එක හෙළිවෙන එක වළක්වන්න,
එයා අඩිය තියන්නෙ ලොකු ගල් කුට්ටි වලට.
මීයෙක්.
නමුත් එක මීයෙක් ප්‍රමාණවත් නෑ.
හිම ගණ වෙන්න ගණ වෙන්න ගොදුර හොයාගන්න අමාරුයි,
ඒවගේම උත්සහට ලැබෙන තෑග්ග කලකිරෙනසුළු දෙයක් වෙන්නත් පුළුවන්.
සුළුවෙන්ම කියනවා නම්.
ශීත සෘතුවේ මැද භාගෙ වෙනකොට, හිම කොච්චර ඝනද කියලා කියනවා නම්
බොබ්කැට්ලට එයාලගෙ භූමි ප්‍රදේශය අතෑරලා ගිහින් ඊට වඩා ලේසි දඩයමක් හොයාගන්න බලන්න වෙනවා.
අනික මේ බොබ්කැට් වාසනාවන්ත වෙන්න පුළුවන්.
මේ විශේෂ නිම්නය වාසනාව ගේන නිසා.
කවදාවත් මිදෙන්නෙ නැති ගඟක්.
ඒක පෝෂණය වෙන්නෙ යමහලකින් රත් වෙන උල්පතකින්.
ඒකෙන් මේ වතුර වටේ තියෙන වාතයට වඩා රස්නෙන් අංශක 50ට රත් කරනවා.
හැම ජාතියකම බඩගින්නෙ ඉන්න සත්තු කෑම කන්න මෙතනට එනවා.
ශීත සෘතුව පුරාවටම,
ගඟ කෑම වලින් පිරිලයි තියෙන්නෙ.
හැබැයි ඒ කෑම අල්ලගන්නෙ කොහොමද කියල දන්න අයටයි.
මෙතෙනදි, කයෝටි (ඇමරිකානු වෘකයින් )ලා පවා මාළු බාන්නො වෙලා.
නමුත් කකුල් තෙමාගන්න එක පුරුදු නැති පූසෙක්ට දඩයම් කරන එක අමාරුයි.
ඒ නිසා එයා එයාගෙ ඉලක්කය පරෙස්සමෙන් තෝරාගන්න ඕන.
ගොල්ඩිනායි තාරාවන් (Goldeneye ducks).
නමුත් එයාට පැනලා අල්ලගන්න පුළුවන් තරමට ලංවෙන්න පුළුවන්ද?
සමහරවිට එයාට ග‍ඟෙන් අනික් පැත්තෙ මීට වඩා වාසනාව තියෙයි.
මෙතන, ගඟෙන් එන හුමාලයෙන් වටේ තියෙන ගස් උණුසුම් වෙනවා,
ඒ නිසා අතු වල ගොදුරු ඉන්න පුළුවන්.
එයාට එතනට යාගන්න පුළුවන් වුණා නම් කොච්චර හොඳද.
අඩි 20ක් උඩ.
අන්තිමේදි... ලේනෙක්.
හුඟක් නෙවෙයි, ඒත් එයාට දැනට ඇති
ශීත සෘතුවකදි මේ කඳු වල පණ බේරගෙන ඉන්න නම් මුරණ්ඩුකම ඕන වෙනවා,
බොබ්කැට්ලා ළඟ නම් ඒක විශාල වශයෙන් තියෙනවා.
සමකයේ හිම.
රොකී කඳු වල වගේ නෙවෙයි, මේ කඳුවල
පැහැදිළිව පේන සෘතු නෑ.
මේ තමා අප්‍රිකාවෙ කෙන්යා කඳු වැටිය.
ඒක අඩි 17,000ක් උසයි,
ඒ නිසා ඒකෙ මුදුන වටේ තියෙන සැවානා බිමට වඩා අංශක 30ක් විතර සීතලයි.
ඒකෙ ඉහළ බෑවුම් වල යෝධ හෙදර් පැළ, ලොබීලියා සහ ග්‍රවුණ්ඩ්සෙල් පැළ පැලවෙනවා.
ඒ ඔක්කොම උෂ්ණ කලාපයට අයත් ඉර එළියෙ හුඟක් සාර සම්පන්න වෙනවා.
කොහොම වුනත්, හැමදවසක්ම ගිම්හානය .
හැබැයි ඉර බැස්සහම, හැම රාත්‍රියක්ම ශීත සෘතුව තරම්ම හුඟක් සීතල වෙනවා.
කඳු බෑවුම අයිස් වත්තක් කරමින් උෂ්ණත්වය ජලය මිදෙන උෂ්ණත්වයෙන් අංශක පහක් පහළට වැටෙනවා.
හැම දෙයක්ම සීතලෙන් ගල් ගැහෙනවා,
නමුත් කැබෙජ් ග්‍රවුන්ඩ්සෙල් පැළ වලට එයාලව ආරක්ෂා කරගන්න ක්‍රමයක් තියෙනවා.
එයාලා එයාලගෙ සම් වැනි පත්‍ර වහගෙන එයාලගෙ අනතුරට භාජනය වෙන්න ඉඩ තියෙන මාධ්‍ය මල ආරක්ෂා කරන පරිවරණ ආවරණයක් හදා ගන්නවා.
රාත්‍රිය අවසාන වෙනවා...
...හිරු එළිය ආයෙම එනවා.
ග්‍රවුන්ඩ්සෙල් පැළ ආයෙම අව්ව තපින්න එයාලගෙ පත්‍ර විහිදුවනවා.
ඉහල ඇන්ඩීස් කඳුකරයේ අරුණෝදය.
මෙහෙත්, පායගෙන එන ඉර මේ යමහල් මුදුන් අතර ජීවත් වෙන සතුන්ට ඉක්මන් සහනයක් ගෙන එනවා.
කඳුකර විස්කැචා (Mountain viscacha)සතුන් සූර්යයාගේ මුල්ම හිරු කිරණ වැදගන්න හොඳම තැන් අල්ලගන්න උදේම නැගිටලා.
මෙහි සිටින අනික් අයට, හිරු එළිය වඩා හොද සත්කාරයක්.
අඩි 14, 000 වඩා ඉහළින්,
මේ තමා ලෝකයේ තියෙන උසම ෆ්ලැමින්ගෝ ගනාවාසය.
රාත්‍රියට, මෙතන කොච්චර සීතල වෙනවාද කියනවා නම් මේ ලුණු වතුර පවා මිදෙනවා.
එතකොට දැන් ෆ්ලැමින්ගෝලා අයිස් වල හිර වෙලා.
අන්තිමේදි, සූර්යයා අයිස් තට්ටුව තුනී කරනවා,
ඒත් ගැළවිලා නිදහස් වෙන එක තාමත් ෆ්ලැමින්ගෝලට අමාරු වැඩක්.
තුනී අයිස් උඩ ඇවිදින එක කොයි වෙලෙත් අවදානම්.
ඒ වගේම කෙනෙක්ගෙ උදාර ලීලාව අත් නොහැර තියාගන්න එකත් හරිම අමාරුයි...
... විශේෂයෙන්ම බොරු කකුල් දාගෙන ඉන්නකොට.
මේ උන්නතාංශ වලදි,
සූර්යයාගේ බලය ඉක්මණටම ගැලවීමක ඉඳන් තර්ජනයක් බවට හැරෙන්න පුළුවන්.
වායුගෝලය කොච්චර තුනීද කියනවා නම්,
පාරජම්බුල කිරණ වලින් ආරක්ෂාව තියෙන්නෙ හරිම පොඩ්ඩයි.
උදේ කාලයේ මැද වෙනකොට, එළිමහනෙ ඕනෑවට වඩා ඉන්න එක අවධානම් වෙන්න පුළුවන්.
විස්කාචාලට හෙවනට යන්න වෙනවා.
විලේ හැංගෙන්න තැනක් නෑ.
සෝඩා විලේ(සෝඩියම් ලවණ අධික විලේ) තියෙන සුදු පාට වැස්ම
සූර්යයාගේ බලවත් දීප්තිය පරාවර්තනය කරලා
පාරජම්බුල කිරණ වල බලපෑම වැඩි කරනවා.
දවල් වෙනකොට, නිරාවරණය වෙච්ච මිනිස් සම විනාඩි හතරකින් පිච්චිලා යයි.
හැබැයි මේකෙන් ෆ්ලැමින්ගෝලට නම් කරදරයක් නැති පාටයි.
ඒ හැරත්, උන් ඉන්නෙ පෙළපාලි යන ගමන්.
අභිජනන සමයේදී,
ෆ්ලැමින්ගෝලා, දවසේ රස්නෙම වෙලාවෙදි පවා, විවාහය ඉල්ලා කරන මේ විශේෂ නර්තනයේ යෙදෙනවා.
එයාලා කොච්චර උනන්දුයිද කියනවා නම් කෑම කන්නවත් නවත්තන්නෙ නෑ.
නීති ටිකක් විතර අභිරහසක්
නමුත්, මාසයක් නර්තනයේ යෙදුනට පස්සෙ,
ඔක්කොම කුරුල්ලො ජෝඩු වෙලා ඉඳීවි
ඒ වගේම සංවාසයටත් ලෑස්ති වේවි.
මෙහෙ, ෆ්ලෙමින්ගෝලාට කරදර කරන්න තවත් සතුන් කීප වර්ගයක් විතරයි ඉන්නෙ,
ඒවගේම, fමේ තත්වයන් දරාගන්න පුළුවන් සතුන් වර්ග කීපයක්.
ඉතින් ඉවසීම තියෙන සතුන්ට,
කඳු නිල ආරක්‍ෂිත ස්ථානයන් වෙන්න පුළුවන්.
නමුත්, අපිට ස්ථිරත්වයේ සංකේතයක් වගේ පෙනෙන ගල් සහිත ශිඛරයන්,
පේනවට වඩා පහසුවෙන් කැඩෙන සුළුයි.
අද ඇල්ප්ස් කඳු වල,
මිනිසුන්ගේ ක්‍රමක්‍රමයෙන් ආක්‍රමණ ක්‍රියාව නිසා උසම කඳු මුදුන් පවා වෙනස් වෙන්න පටන් අරන්.
රොකී කඳු වල,
ඉහල යන උෂ්ණත්වය සිසිර තරණය කෙටි කරලා
වටිනා ආහාර පැළෑටි වැවෙන එක වළක්වනවා.
එ්වගේම ඇන්ඩීස් කඳු වල, සමහර ග්ලැසියර
හරියටම අවුරුදු 30ක් ඇතුළත සීයට පනහකින් කෙටි වෙලා තියෙනවා.
හිමාලය කන්ද පවා දැන් අනතුරට භාජනය වෙන්න පුළුවන්.
ලෝකයේ උසම ශිඛර බොහොමයක් සහ
වර්ග සැතපුම් මිලියන තුනෙන් එකක් ආවරණය කරන එකත් එක්ක,
මේ තමා සියළුම කඳු වැටි අතරින් විශාලතම කඳු වැටිය.
එ්වගේම මෙහෙ, උෂ්ණත්වය දැන් ගෝලීය සාමාන්‍යය උෂ්ණත්වයටත් වඩා වේගයෙන් ඉහල යන්න අරගෙන.
හිම සීමාව කන්දේ තව තවත් උඩට පසු බසින නිසා,
වන සතුන් සඳහා පවතින්නෙ අඩුම අඩු අවකාශයක්,
අනික ඒක තව කඳුකර වාසී සියලුම සතුන් අතරින් වඩා ප්‍රතාපවත් සතෙක්ට අභියෝගයක් වෙනවා.
හිම දිවියා.
කළාතුරකින් දැකීම නිසා, ඔවුන්ගේ ජීවිත ගැන තොරතුරු හුඟ කාලයක් අභිරහසක් වෙලයි තිබුනෙ,
ඒත් දැන්, අන්තිමේදි, නවීනතම දුරස්ථ පාලක කැමරා තාක්ෂණයේ උදව්වෙන්,
අපි කළින් කවදාවත් නැති විදිහට එවුන්ට ළඟා වෙනවා.
එවුන් හරිම දුර්ලභයි... වර්ග සැතපුම් 40ක ඉන්නෙ 4 දෙනෙක් වගේ විතරයි.
පැහැදිළිවම තවත් ආහාර සපයා ගන්න ප්‍රමාණවත් තරම් ගොදුරු නෑ මෙහෙ නෑ.
එයාලා ගෙවන්නෙ හුදෙකලා ජීවිත.
ඒ තිබියදීත්, එයාලගෙ අහළ පහල ඉන්න උන් එන එක ගැන උන්ගෙ හැසිරීමේ වෙනස්කම් ගැන හොඳ අවබෝධයක් තියෙනවා,
මොකද එයාලා විශේෂ ස්ථාන කීපයක පණිවුඩ තබා යන නිසා.
එයාලා එයාලගෙ කම්මුල් විශේෂ ගල් වල අතුල්ලලා...
...පස්සෙ ඒ ගල් වලට මුතා කරනවා.
මේ ගන්දයන් දෙක අනන්‍ය සළකුණක් නිර්මාණය කරනවා.
ඕනම දිවියෙක්ට උගේ අහළ පහළ උන්ගෙන් කොයි කෙනාද මේ පාර පහු කරගෙන ගියේ කියල දැනගන්න,
කොයි වෙලේවත් සෘජු සම්බන්ධතාවයක් ගොඩනගා ගන්නෙ නැතුව.
නමුත් හිම දිවියන් එකට හම්බවෙන්නම ඕන කරන වෙලාවල් තියෙනවා,
හැබැයි ඒ අවස්තාව නම් නිතරම වගේ දරුණුයි.
වැඩුණු ගැහැණු සතෙක් සහ එයාගෙ දුව.
එයා ගෙවිච්ච අවුරුදු දෙකම එයාගෙ පැටියව උස් මහත් කරන්න කැපකරලා
ඉක්මණටම, ඌ මවගෙන් කිරි බොන එක නවත්තලා කෑම කන්න පටන්ගයි.
දැනට, පැටියා සම්පූර්ණයෙන්ම යැපෙන්නෙ උගේ අම්මා මතයි.
නමුත් මේ තරම් කාලයක් එකට ඉන්න එක නිසා ප්‍රශ්න ඇති වෙන්න පුළුවන්.
ගැහැණු සතා දැන් ආයෙමත් ලිංගිකව උත්තේජනය වෙලා ඉන්න කාලෙ,
එතකොට එයාගෙ සලකුණේ ඉව දැනෙන ඕනම පිරිමි සතෙක් ඒක දැනගන්නවා.
මේ මොහොතෙ ඉඳන්, පැටියගෙ ජීවිතේ තියෙන්නෙ අනතුරේ.
පිරිමි සතුන් උන්ගේම නොවෙන පැටවුන්ව මරණවා.
නමුත් මව ඇයට පාලනය කරන්න බැරි ප්‍රබල හැගීමකින් පාලනය කරනවා.
එයා පිරිමි සතුන්ට හරියටම එයා ඉන්නෙ කොහෙද කියල දැනගන්න හරිනවා.
මෙතන ඉඳන්, සැතපුම් ගානක් දුරට එයා කෑගහනවා ඇහෙන්න පුළුවන්.
තරුණ පිරිමි සතෙක් කැලයෙන් මතු වෙනවා, ඇයව සොයාගැනීමේ උනන්දුවෙන්.
හිම දිවියන් මුණගැසීම කලාතුරකින් සිදුවන දෙයක්
ඒ නිසා අවධානම් බවක් හා ආතතියක් තියෙනවා.
ඒ වගේම ඒක වඩා නරක අතට හැරෙන්නයි යන්නෙ.
තවත්, වඩා ලොකු පිරිමි සතෙක් ඇවිල්ලා.
අම්මයි පැටියයි තරඟකාරයො දෙන්නා අතර කොටු වෙලා.
පැටියා දැන් ඉන්නෙ අනතුරේ.
අම්ම ඉක්මණටම ක්‍රියාත්මක වෙන්න ඕනා.
පිරිමි සතුන්ගෙ අවධානය ඇයගෙ පැටියගෙන් අහකට හරවන්න,
ඇය අවනතව බිම රෝල් වෙනවා.‍ෙ
පිරිමි සත්තු ගැහැණු සතා ගැන හිතන්න ගන්න එකත් එක්ක, පැටියට පැනගන්න අවස්තාවක් තියෙනවා.
පිරිමි සත්තු දෙපැත්තෙන්ම අම්මව වට කරනවා,
ඇයට අයිතිවාසිකම් කීමේ උවමනාවෙන්.
සටනක් අනිවාර්යයි.
ගෙැහැණු සතා පැනයන්න උත්සහ කරනවා පැටියව බේරගැනීමට.
නමුත් ලොකු පිරිමි සතා ඇයගෙ පස්සෙන් යනවා.
ඌ ඇයට යන්න දෙන එකක් නෑ ඇය සමග සංවාසයේ යෙදෙනකම්.
පිරිමි සතුන් යනවත් එක්ක, ගැහැණු සතා අන්තිමේදි ආයෙමත් පැටියා එක්ක එකතු වෙනවා.
නමුත් ඇයට තුවාල වෙලා.
කොහොම නමුත් පැටියා එයාගෙ අම්මට පිංසිද්ධ වෙන්න පණ පිටින් ඉන්නවා.
ඇයගෙ තුවාලය හොඳ වෙනකම්, ඇයට දඩයමේ යන්න පුළුවන් වෙන එකක් නෑ.
කඳූකර සතුනි ජීවිතය පවත්වාගෙන යන්නෙ පැවැත්මේ කෙලවරේ සිට.
අම්මවයි පැටියවයි ආයෙ දැක්කෙ නෑ.
මාසයකට පස්සෙ, කඳුවැටියක ඉහළ, දුරස්ථ පාලක කැමරාවක් වැඩ කරනකම්.
ගැහැණු සතා.
ඇය තව දුරටත් කොර ගහන්නෙ නම් නෑ, හැබැයි එයා දැන් ඉන්නෙ තනියම.
ඊට පස්සෙ, ගැහැණු සතා ගිහින් පැයකට පස්සෙ,
කැමරාව ආයෙමත් ක්‍රියාත්මක වෙනවා.
ඒ එයාගෙ පැටියා,
වැඩිහිටි බව සහ ස්වාධීනත්වය දෙසට එයාගෙ මුල්ම පියවරවල් තබන ගමන්.
එයාට ආයෙම එයාගෙ අම්මව දකින්න ලැබෙන්නෙ නැති පාටයි.
නමුත් කළින් කලට, එයාලා නැවතත් එකතු වේවි
එයාලා සළකුණු ගල් මත තියලා යන පණිවුඩ වලින්.
එයාගෙ අම්මා එයාව ලොකු මහත් කරන වැඩේදි සාර්ථක වෙලා ඉන්නෙ,
නමුත් ඉදිරියේ එන ජීවිතය අභියෝගාත්මක වේවි,
ඒ වගේම එයා ඒ මුළු ජීවිතයම වගේ තනියමත් ගත කරාවි.
ලෝකයේ උසම කඳු වල තියෙන කෲර ලස්සන දේවල් අතර පණ බේරගෙන ඉන්න පුළුවන් වෙන්නෙ දරඳඩු උන්ටම විතරයි.
නව දෘශ්ටිකොණයක් හෙළිදරව් කරමින්
කඳුකරයේ ඉන්න රන්වන් රාජාලියා
වෙනස් ප්‍රෙව්ශයන් දෙකක් ලබාගන්නවා .
සාම්ප්‍රදායික වන සතුන් සම්බන්ධ කණ්ඩායමක් වන රාජාලියන්ව වෙන කවදාටත් වඩා ළඟින් රූගත කරන්න ගමන ආරම්භ කරා.
ගුවන් කණ්ඩායමක් කඳු උඩ උකුස්සො දඩයම් කරන්න පියාඹන හැටි පටිගත කරන්න ඉලක්ක කරපු අතරතුරේ.
හෙලිකොප්ටර් වලින් ගමන් ගන්නා කණ්ඩායම සාර්ථකව රෑපගත කරා
ඇල්ප්ස් කදු මුදුන් වල සිටින කැලෑ රාජාලියන්.,
නමුත් කතාවෙ එයාලට පවා ලුහුබඳින්න බැරි වෙච්ච කොටසක් තිබුණා.
රන් රාජාලියන්ට පැයට සැතපුම් 200ක වේගයෙන් ගොදුරට ළඟා වෙන්න පුළුවන්.
රන්වන් රාජාලියාගේ චමත්කාර පියෑසැරියේ දර්ශණය ග්‍රහණය කරගැනීමට
ඉහළ ප්‍රෙව්ශයක් ලබාගැනීමට සිදුවෙනවා.
මම ඇරන් ඩුරොගාටි. මං වෘත්තීමය පැරාග්ලයිඩර් නියමුවෙක්.
ඇරන් විශ්වාස කරන්නෙ කුරුල්ලෙක් වගේ පියාඹන්න, එයා කුරුල්ලෙක් වගේ හිතන්නත් ඕන කියලා.
රාජාලියන් එක්ක පියාඹන එක හරිම විශේෂ හැඟීමක්
මොකද මම ඇත්තටම බලන්නෙ ඔවුන් කොහොමද තාප කැලඹුම් කරන්නෙ,
තව ඔවුන් කොහොමද ඉක්මනින් ඉහළට නිඟින්නෙ කියන එක.
මේක මට වඩා හොඳ නියමුවෙක් වෙන්න උදව් වෙනවා,
ඒ වගේම මං හදන්නෙ සොබාදහමෙන් ආභාෂය ගන්න.
විශේෂයෙන් සකස්කරන ලද හිස්වැසුම් කැමරාවක් පැළඳගෙන,
ඇරන්ගෙ ඉලක්කය තමයි පහළට ඇදිලා එන උකුස්සෙක්ට් ඇහැට පේන දර්ශනය රූගත කරන එක.
නමුත් එයාට කන්දකින් පනින්න පුළුවන් වෙන්න කලින්,
මුළින්ම එයා ඒක නගින්න ඕනා.
ඒක ඇරන්ටයි එයාගෙ සහයකයා වෙන ආර්මන්ටයි මීටර් 3000ක දුෂ්කර කඳු නැගිල්ලක්,
අධ්‍යක්ෂක එමා බ්‍රෙන්නන්ඩ් ආරංචියක් බලාගෙන පල්ලෙහා දෙණියට වෙලා ඉන්න වෙලේ.
භයානක ග්ලැසියර විවර මාලාවකින් මේ කන්ද නගින වේගය අඩු කරනවා.
දුෂ්කර නැගීමකට පස්සෙ, එයාලා අන්තිමේදි එයාලා ගමන් අරඹන තැනට එනවා.
නමුත් මෙතන කාලගුණය ගැන කළින් කියන්න බෑ
අනික සුළං දිශාවේ එක වෙනස් වීමක් ගුවන් ගත වෙන එක අපහසු කරවනවා.
ඇරන්ටයි ආර්මන්ටයි රෑට කඳු මුදුනෙ ඉන්න වෙනවා,
සීතල නිසා ඔවුන්ගෙ සම්බන්ධක පද්ධති ඇණ සිටීම, එමාව කරදරයට පත් කරනවා.
එයාලා හොඳින් පුහුණු කරපු කඳු මාර්ග උපදේශකයින්,
ඒත් ඒක ලේසියක් වෙන්නෙ නෑ.
මං හිතන්නෙ මේක මටත් තරමක් නින්ද නැති රාත්‍රියක් වෙන්නයි යන්නෙ.
පැරග්ල්යිඩස්ලා රාත්‍රිය ගත කරන්න සූදානම් වන අතරෙ...
කැමරාකරු බැරී බ්‍රිටන් කලින්ම සූදානම් වෙනවා
තවත් එක පරීක්ෂාකාරී ගවේශණයක් රෑගත කරන්න
කළුවර වෙලා තියෙන අතරතුරේ මං හැමදෙයක්ම සූදානම් කරන්න ඕනා
එතකොට රාජාලියන්ට අපි මොකද්ද කරන්න හදන්නෙ කියන එක පේන්නෙ නෑ.
නැත්නම් බැරි වෙලාවත් අපි ඉන්න කූඩාරම ළඟ මොකක් හරි හෙලවීමක් එහෙම දැක්කොත්, එයාලා
ඈතට පියාඹගෙන ගිහින් සමහර විට දවස් කීපෙකට ආපහු එන එකකුත් නෑ.
එයාලා රූපගත කරන්න හරිම අමාරු කුරුල්ලො.
කූඩාරමේ වැඩේ පවා අවධානමක් නැතුව නෙවෙයි.
එළියෙ -20යි. ඉතින් තමා මෙහෙයුමේ තීරණාත්මක කොටස,
ගින්දර වැඩ කරනවා කියන එක ගැන බලාගන්න එක. එතකොට අපි සීතලේ මැරෙන එකක් නෑ.
ආහ්! මගෙ අතේ ඔක්කොම රෝම ටික ඉවරයි!
ආහ්, හොදයි!
දැන් අපි නිශ්ශබ්ධවම ඉන්න ඕන
බලාපොරොත්තු වෙමු එළිය වැටෙද්දිම රාජාලියො එයි කියලා.
එකතැන හිටපු පැය අටකට පස්සෙ,
බරීට ලැබුන තෑග්ග තමයි අක්‍රිය වුන කකුල.
අද එක පින්තූරයක්වත් අරං නෑ.
මොකෙක්වත් ආවෙ නෑ.
මොන වුනත්, ඒ විදිහට තමා ඒක වෙන්නෙ.
කන්ද මුදුනෙ දිග රාත්‍රියකට පස්සෙ,
කාළගුණය තවත් නරක වෙන එක විතරයි වෙන්නෙ.
කණ්ඩායම පල්ලෙහාට යාගන්න ඕනා, ඒත් පෙනෙන දුර ප්‍රමාණය කොච්චර පොඩියිද කියනවා නම්
ග්ලැසියර විවර පහු කරගෙන පයින් පල්ලෙහාට බහින එක හුඟක් අවධානම්.
ඇරන් තීරනය කරනවා පියාඹගෙන යන එක ආරක්‍ෂිතයි කියල, ඒත් ඒක රළු ගමනක් වේවි.
මිහිදුම කඳු මඟහරින්න අපහසු කරනවා, රෑගත කරන්නත්.
යන්තම්, ඒගොල්ලො පරිස්සමෙන් පහළට ආවා, එමාට සැනසීම අරන්.
අපිට ඔයාල දෙන්නව දකින්න ලැබිච්ච එක ගැන හරිම, හරිම සතුටුයි.
ඔව්, උඩ ටිකක් අමාරුයි.
කණ්ඩායම ඊලඟ දවස් ගත කරේ කාලගුණ කවුළු පිසුපස යමින්...
...අන්තිමේදි, පැහැදිළි පියෑසැරියක්.
කිමිදෙන රාජාලියෛක්ව අනුගමනය කරන්න උත්සහ කරමින්,
පියාසැරිය විශිෂ්ඨයි,
නමුත් හෙල්මට් කැමරා එතරම් හොද දර්ශණ ලබාදෙන්නෙ නෑ.
මේ වගේ වේගවල් වලදි ආරක්‍ෂිතව ඉන්න නම්,
ඇරන් එයාගෙ ග්ලයිඩර් එක ගැන බලන්න නිතරම වගේ එයාගෙ ඔළුව හරවන්න ඕන,
එතකොට ඒකෙන් රූපගත් කිරීම් පාවිච්චි කරන්න බැරි තැනට පත් වෙනවා.
කණ්ඩායම ඉක්මනටම අළුත් සැලැස්මක් ගැන හිතන්න ඕන.
කූඩාරමේදි, හැම දෙයක්ම නිස්කලංකව තිබුණේ
බැරී, රාජාලියෙක් නරි මළකුණක් කනවා දකිනකම්.
බැරී දිගටම බලාගෙන යන්න එයාගෙ කූඩාරම තියෙන තැන වෙනස් කරනවා.
නියමයි!
කූඩාරමේ පැය 100ක් හිටියට පස්සෙ,
අන්තිමේදි, එයාගෙ වාසනාව වෙනස් වෙනවා .
අර අතන ඉන්නෙ නම් මාරම බය හිතෙන කුරුල්ලෙක්.
මට නම්, උන්ව මෙච්චර ළඟට දකින එකට විතරක්ම සතුටක් .
ඒක කෙලින්ම ලස්සනයි.
බරීගෙ සාර්ථකත්වයත් එක්ක, චැන් තියෙන්නෙ පැරග්ලයිඩින් කණ්ඩායමේ වාරය.
ඔවුල් බ්ලොන්ක් කදු වැටියට ඇවිත් තියෙන්නෙ අළුත් සැලැස්මක් ඇතුව.
ඇරන් තීරණය කරලා තිබුණා අනතුරක් නැතුව ඉන්නයි හෙල්ලෙන්නෙ නැතිව පටිගත කරගන්නයි හොඳම ක්‍රමය
කැමරාකරුවෙක් එක්ක තන්ඩලේ පියාඹන එකයි කියලා.
අපිට රාජාලියෙක් පියාඹන විදිහ අනුකරණ කරන්න බලන්න වෙනවා,
හැබැයි ඒක හරිම අමාරුයි මොකද උන් මූලිකවම ගොදුරු කන ප්‍රධානම කුරුල්ලො වගේ.
ජෝන් බය වෙලා.
මේක මෙයා මුළින්ම පියාඹන වතාව.
තුනයි, දෙකයි, එකයි, යන්න.
- කොහොමද ඒක? - අම්මෝ, ඒක නම් නියමයි.
එයාගෙ මුල් බයවල් යටපත් කරගන්න ගමන්, ජෝන් රූපගත කරන්න පටන් ගන්නවා.
ඔයාට ටිකක් දකුණට යන්න පුළුවන් නම්, නියමයි.
මෙසේ පියෑඹිම ජොන්ට ඍුපගත කිරීමට අවස්ථාව සලස්වන්වා
නමුත් අරන්ට තින්ව පියෑඹිම අපහසු කරනවා.
නියමයි, ඇරන්, හුඟක් හොඳයි.
ඒත් එක තැනිතලාවක යාත්‍රා කිරීමක් නෙවෙයි .
අපහසුවක් දැනෙන ගතිය වඩා අන්ත වෙන්නෙ ඇරන් උකුස්සෙක් වගේ පහලය යන්න ගන්නකොටයි.
මට වමනෙට වගේ!
අප්පොයි!
සෙමින් වගේම වේගෙන පියාඹන්න රාජාලියෙක් වගේ
වැරදීම් වලට ලබා දෙන්නෙ පොඩි ඉඩක්.
- පොඩ්ඩක් විතර වැඩියි නේද? - ඔව්!
- ඇහුනෙ නෑ, මොකද්ද ඔයා ඒකට කිවුවෙ, සැළසුම් නොකරපු ගොඩබෑමක්ද? - ඔව්!
එයාලා රන් රාජාලියෙක් තරම් තේජාන්විත නොවෙන්න ඇති,
හැබැයි එයාලා පැහැදිළිවම රාජාලියෙක්ගෙ ජීවිතය කළින් කවදාවත් නැති විදිහට පෙන්නන, ඇසට පේන විදිහ පෙන්නන අසමසම දර්ශනයක් නම් රූපගත කර ගන්නවා.
ඊළඟ වතාවෙ...
අපි ගවේෂණය කරන්නෙ ලෝකයේ කැලෑ.
පුදුමය උපදවන තැන් සහ පෘතුවියේ සමකල නෙහැකි නිපයුම්...
...ජීවිතය පවත්වාගෙන යන්න කරන සටන ත්‍රීව්‍රරවම තියෙන තැන්.
මෙම උපසිරැසි www.baiscopelk.com අඩවියෙන් නොමිලේ නිකුත් කළ උපසිරැසි වන අතර වීඩියෝ පිටපත ගැන කිසිම වගකීමක් අප දරන්නේ නැත.